Centrum ESA powstanie w Warszawie. Polska wzmacnia pozycję w europejskim kosmosie

Warszawa zyska centrum technologiczne ESA

Europejska Agencja Kosmiczna uruchomi w Warszawie swoje nowe centrum technologiczne. Decyzja została ogłoszona po informacji o wyborze polskiej stolicy na lokalizację placówki. To pierwszy taki ośrodek poza gronem państw założycielskich agencji. Oznacza to formalne wejście Polski do węższego grona państw, w których ESA prowadzi stałą, wyspecjalizowaną obecność organizacyjną.

Premier Donald Tusk podkreślił, że Polska staje się krajem, który inwestuje w kosmos i przyszłość na poziomie wyróżniającym ją w Europie. Zwrócił też uwagę, że jest to pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał taką sformalizowaną współpracę z agencją. W praktyce oznacza to silniejsze powiązanie polskiego sektora technologicznego z europejskimi programami kosmicznymi. Dla administracji publicznej i przemysłu to także sygnał, że rola Polski w tych projektach wyraźnie rośnie.

Obecnie ESA ma placówki w Niemczech (dwie), a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii oraz Wielkiej Brytanii. Warszawskie centrum będzie pierwszym, które powstanie poza granicami państw sygnatariuszy konwencji o utworzeniu ESA. To ważne przesunięcie geograficzne, bo pokazuje, że agencja poszerza swoją obecność poza dotychczasowy rdzeń instytucjonalny. Polska staje się w ten sposób miejscem, gdzie europejska polityka kosmiczna będzie miała stałe zaplecze operacyjne.

Bezpieczeństwo i technologie dual-use w centrum uwagi

Nowy ośrodek ESA w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz technologiach o podwójnym zastosowaniu, czyli wykorzystywanych zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. W zapowiedziach wskazano też rozwój rozwiązań wspierających innowacje i zarządzanie kryzysowe. Centrum ma pracować nad narzędziami, które zwiększą zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach. To wpisuje się w szerszy kontekst budowania europejskiej suwerenności technologicznej.

"Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa"

Josef Aschbacher, Dyrektor Generalny ESA

Premier Donald Tusk wskazał również, że Polska ma dziś pełnić rolę kraju integrującego europejskie wysiłki w rywalizacji technologicznej z USA i Chinami. W jego ocenie chodzi nie tylko o rozwój przemysłu, ale też o zdolność Europy do utrzymania własnej pozycji w eksploracji kosmosu. W tym ujęciu inwestycje w sektor kosmiczny są powiązane z bezpieczeństwem, polityką przemysłową i niezależnością technologiczną. Warszawskie centrum ma być jednym z narzędzi realizacji tych celów.

"Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi"

Donald Tusk, Premier

Rekordowe środki na polski sektor kosmiczny

Powstaniu centrum ESA towarzyszą zwiększone nakłady państwa na polski sektor kosmiczny. Rząd informuje, że w latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła swoją składkę do Agencji. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Te środki mają wspierać m.in. rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę.

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki, podkreślił, że każda zainwestowana w sektor kosmiczny kwota wraca do gospodarki wielokrotnie. Wskazał, że zwrot z takich nakładów może wynosić od sześciu do siedmiu razy. W praktyce oznacza to, że inwestycje w przestrzeń kosmiczną są traktowane nie tylko jako koszt rozwojowy, ale także jako źródło przyszłych przychodów i nowych miejsc pracy. W tle jest także cel utrzymania wysokiego tempa wzrostu gospodarki.

"Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę"

Andrzej Domański, Minister Finansów i Gospodarki

Rząd wskazuje, że Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a sektor kosmiczny ma pomóc w utrzymaniu tego tempa. W tym ujęciu nowy ośrodek ESA nie jest jedynie prestiżową lokalizacją, ale elementem szerszej strategii wzmacniania nowych motorów wzrostu. Z punktu widzenia państwa ma to znaczenie dla przemysłu, innowacji i zdolności eksportowych. Z punktu widzenia samorządów i firm może oznaczać więcej projektów technologicznych i większy dostęp do finansowania.

Fundusz PFR i finansowanie infrastruktury w miastach

Andrzej Domański poinformował także o nowych instrumentach wsparcia dla sektora. Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł, który ma wspierać inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To rozwiązanie ma pomóc firmom rozwijającym technologie, komponenty i usługi związane z przestrzenią kosmiczną. W praktyce oznacza to dodatkowe narzędzie do budowy krajowego zaplecza przemysłowego.

Drugim elementem wsparcia ma być specjalna linia finansowania uruchomiona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Ma ona służyć samorządom i wspierać rozwój infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. Taki model może objąć inwestycje potrzebne do obsługi projektów badawczych, technologicznych i przemysłowych. W rezultacie korzyści z obecności ESA w Warszawie mogą rozciągnąć się także na inne ośrodki miejskie i regionalne.

Jednym z celów Europejskiej Agencji Kosmicznej ma być również budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on zapewniać większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, wspierać serwisowanie satelitów oraz umożliwiać ich tankowanie. To zapowiedź wejścia Polski w obszar bardziej zaawansowanych kompetencji kosmicznych. Jeśli projekt zostanie zrealizowany, może to wzmocnić pozycję krajowego przemysłu na rynku europejskim i globalnym.

• Warszawa będzie siedzibą nowego centrum technologicznego ESA.
• 2023–2025: Polska 10 razy zwiększyła składkę do Agencji.
• 2026–2028: wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł.
• Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł.
• Obecne placówki ESA działają w Niemczech, Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii.

Decyzja o ulokowaniu centrum w Warszawie wzmacnia obecność Polski w europejskim sektorze kosmicznym. Z opublikowanych informacji wynika, że ma to być element szerszej strategii łączenia innowacji, bezpieczeństwa i przemysłu obronnego. Równolegle państwo zwiększa finansowanie, a instytucje publiczne przygotowują narzędzia dla firm i samorządów. W efekcie kosmos staje się jednym z obszarów, w których Polska chce budować długofalową przewagę gospodarczą i technologiczną.