Tusk po szczycie V4: Grupa Wyszehradzka może znów mocno wpływać na decyzje w Europie

Premierzy V4 wrócili do wspólnego stołu pod Budapesztem

Pod Budapesztem doszło do spotkania, na które w regionie czekano od miesięcy. Szefowie rządów Polski, Czech, Słowacji i Węgier zasiedli przy jednym stole podczas pierwszego formalnego szczytu Grupy Wyszehradzkiej od 2024 roku. To właśnie w tym gronie, po dłuższej przerwie, wróciła rozmowa o tym, czy V4 może znów działać jako wyraźny blok polityczny w Europie Środkowej.

Decyzję o wznowieniu rozmów w takim formacie podjęli premierzy czterech państw tworzących Grupę Wyszehradzką. Chodzi o Polskę, Czechy, Słowację i Węgry, czyli kraje, które od lat próbują wspólnie zabierać głos w sprawach istotnych dla regionu. Spotkanie miało charakter formalnego szczytu szefów rządów, a więc odbywało się na najwyższym szczeblu politycznym i było sygnałem, że współpraca ma wrócić do regularnego trybu.

Donald Tusk, który reprezentował Polskę, mówił wprost, że od tego, jak kraje V4 będą ze sobą współpracować, zależy ich siła przebicia w Europie. Podkreślał, że przyszłość tej formuły nie rozstrzygnie się wyłącznie przy deklaracjach, ale przede wszystkim w praktyce politycznej. W jego ocenie kluczowe jest odbudowanie sposobu działania opartego na wzajemnym zaufaniu i lojalności między partnerami.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

To spotkanie było też ważne z jeszcze jednego powodu. Ostatni szczyt V4 z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze, a więc od tamtego czasu brakowało formalnego politycznego impulsu na najwyższym poziomie. Teraz ten impuls wrócił, a sam fakt zwołania szczytu pokazuje, że państwa regionu szukają pola porozumienia mimo różnic.

• W szczycie uczestniczyli premierzy 4 państw: Polski, Czech, Słowacji i Węgier.
• Spotkanie pod Budapesztem było pierwszym formalnym szczytem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.

Tusk: więcej nas łączy niż dzieli w najważniejszych sprawach

Podczas rozmów premier Donald Tusk wyraźnie zaznaczył, że Grupa Wyszehradzka może ponownie odgrywać ważną rolę w europejskiej debacie. Nie chodzi tylko o samą obecność przy stole, ale o realne oddziaływanie na decyzje podejmowane w Unii Europejskiej. Wskazał, że kraje regionu mają wspólne interesy w szeregu obszarów, które bezpośrednio wpływają na gospodarkę, bezpieczeństwo i codzienne życie obywateli.

Wśród najważniejszych tematów wymienił bezpieczeństwo energetyczne, politykę klimatyczną, migrację, politykę spójności oraz rolnictwo. To właśnie w tych sprawach, zdaniem szefa polskiego rządu, państwa regionu łączy więcej niż dzieli. Taki przekaz oznacza, że mimo istniejących sporów politycznych i różnic w podejściu do części problemów, V4 może szukać wspólnego stanowiska tam, gdzie w grę wchodzą strategiczne interesy Europy Środkowo-Wschodniej.

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

Premier podkreślał, że współpraca przynosi najlepsze efekty tylko wtedy, gdy partnerzy są przekonani o swoich dobrych intencjach. To ważna deklaracja, bo wskazuje nie tylko kierunek polityczny, ale także warunki, na jakich taka współpraca miałaby zostać odbudowana. Według Tuska bez zaufania i bez lojalności trudno mówić o skutecznym wspólnym działaniu w sprawach europejskich.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Z punktu widzenia regionu ta deklaracja ma konkretne znaczenie. Wspólne stanowiska w sprawach energii, migracji czy funduszy spójności mogą przekładać się na większą siłę negocjacyjną w Brukseli. Dla mieszkańców państw V4 oznacza to potencjalnie skuteczniejszą obronę interesów związanych z cenami energii, polityką rolną, finansowaniem inwestycji czy warunkami wdrażania unijnych regulacji klimatycznych.

Wspólna pozycja regionu ma zwiększyć wpływ na decyzje w Unii Europejskiej

W trakcie wystąpienia Donald Tusk wracał także do doświadczeń z wcześniejszych lat funkcjonowania Grupy Wyszehradzkiej. Przypominał, że kiedy państwa V4 działały solidarnie i lojalnie wobec siebie, były widocznym punktem odniesienia nie tylko dla własnych społeczeństw, ale też dla całej wschodniej flanki Unii Europejskiej. W jego ocenie taki model współpracy może zostać odtworzony również dziś.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

Premier mówił też wprost o politycznej skuteczności wspólnego działania. W jego ocenie zgrana i konsekwentna Grupa Wyszehradzka jest w stanie nie tylko reagować na decyzje zapadające w Europie, ale również realnie je współtworzyć. To właśnie ta zdolność do wspólnego występowania ma wzmacniać pozycję Europy Środkowo-Wschodniej na forum unijnym.

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

W praktyce oznacza to próbę odbudowy regionalnego bloku, który w kluczowych sprawach będzie zabierał głos jednym tonem. Według deklaracji przedstawionych podczas spotkania, właśnie taka współpraca ma służyć skuteczniejszemu reprezentowaniu interesów regionu w Unii Europejskiej. Jeśli zapowiedzi ze szczytu przełożą się na dalsze działania, V4 może ponownie stać się jednym z ważniejszych formatów politycznych w tej części Europy.

Donald Tusk podsumował, że potencjał państw Grupy Wyszehradzkiej jest duży, ale jego wykorzystanie będzie zależało od decyzji podejmowanych już po zakończeniu szczytu. Pod Budapesztem padła wyraźna deklaracja polityczna: współpraca ma wrócić na tory, a wspólne interesy w sprawach energii, migracji, polityki spójności, klimatu i rolnictwa mają stać się podstawą dalszego działania. To sygnał, że po przerwie V4 znów chce zabiegać o mocniejszy głos w Europie.