3 okręty podwodne dla Polski. Przełomowy kontrakt podpisany w Gdyni

Trzy okręty A26 i kontrakt, na który czekano od lat

3 nowoczesne okręty podwodne A26 dla Polski - to najważniejszy efekt polsko-szwedzkich konsultacji międzyrządowych, które odbyły się w Gdyni, uznawanej za symboliczne serce polskiej Marynarki Wojennej. Podpisana umowa dotyczy programu „Orka”, który przez dekady pozostawał jedną z najbardziej oczekiwanych, ale też najdłużej nierozstrzygniętych spraw związanych z modernizacją sił morskich. Dla państwa oznacza to wejście w nowy etap rozwoju zdolności obronnych na Bałtyku, a dla zwykłych obywateli - inwestycję w bezpieczeństwo kraju w regionie, który od kilku lat jest pod szczególną presją geopolityczną. To także sygnał, że Polska i Szwecja chcą budować współpracę nie tylko na poziomie politycznych deklaracji, lecz także poprzez konkretne i kosztowne projekty wojskowe.

W trakcie spotkania podkreślano, że chodzi o najważniejszy kontrakt w historii polskiej Marynarki Wojennej. Sam program „Orka” przez 30 lat nie doczekał się finału, mimo że potrzeba odnowienia tej części floty była podnoszona przez kolejne pokolenia marynarzy i ekspertów od bezpieczeństwa. Teraz decyzja została sfinalizowana, a Polska ma pozyskać trzy szwedzkie jednostki A26. Premier Donald Tusk zaznaczył, że obok umowy dotyczącej okrętów podpisano także wiele innych dokumentów, co pokazuje, że porozumienie nie ogranicza się do jednego zakupu, ale ma szerszy, strategiczny charakter.

„Bardzo się cieszę, że w tym symbolicznym miejscu finalizujemy kolejny etap naszej przyjacielskiej współpracy ze Szwecją. Podpisaliśmy dzisiaj wiele umów, w tym tę o zakupie 3 okrętów podwodnych dla Marynarki Wojennej RP”

Donald Tusk, Premier

„Włożyliśmy bardzo dużo wysiłku i starań, aby faktem stało się nie tylko podpisanie wielu dzisiaj dokumentów, w tym tej znaczącej umowy o programie „Orka” i zakupie łodzi podwodnych, ale także wielu innych dziedzinach”

Donald Tusk, Premier

„Pokolenia marynarzy czekały na ten dzień. Program „Orka” przez 30 lat nie mógł znaleźć swojego finału. Udało się to dopiero rządowi Premiera Donalda Tuska”

Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej

• Polska kupi 3 okręty podwodne A26 w ramach programu „Orka”.
• Podpisanie umowy nastąpiło w Gdyni podczas polsko-szwedzkich konsultacji międzyrządowych.
• Program „Orka” przez 30 lat nie doczekał się zakończenia.
• Premier Szwecji mówił o przedsięwzięciu wartym 50 miliardów koron szwedzkich.
• Obecne konsultacje odbyły się w ramach Partnerstwa Strategicznego odnowionego w listopadzie 2024 roku w Harpsund.

Znaczenie tej decyzji wykracza daleko poza samą Marynarkę Wojenną. Okręty podwodne są jednym z najbardziej wymagających elementów sił zbrojnych - kosztownych, zaawansowanych technologicznie i ważnych z punktu widzenia odstraszania. Dla mieszkańców Polski, także tych z dala od wybrzeża, praktyczny sens tej inwestycji jest prosty: chodzi o zwiększenie bezpieczeństwa szlaków morskich, ochronę interesów państwa na Bałtyku i poprawę zdolności reagowania na zagrożenia. W sytuacji, gdy bezpieczeństwo regionu jest ściśle powiązane z handlem, energią i infrastrukturą krytyczną, takie decyzje mają znaczenie nie tylko wojskowe, ale również gospodarcze.

Bałtyk w centrum uwagi Polski i Szwecji

Podpisanie umowy na okręty było tylko jednym z elementów szerszego spotkania, które miało potwierdzić wejście relacji polsko-szwedzkich w nowy etap strategicznego partnerstwa. Oba państwa podkreślają, że chcą wspólnie działać na rzecz bezpiecznego Morza Bałtyckiego - wolnego od prowokacji, zagrożeń militarnych i działań rosyjskiej floty cieni. Temu ma służyć Pakt dla Morza Bałtyckiego, oparty na współpracy politycznej, wojskowej oraz w obszarze przemysłu obronnego. Dla obywateli oznacza to próbę budowy trwalszych mechanizmów ochrony regionu, przez który przebiegają ważne połączenia handlowe, energetyczne i transportowe.

Premier Donald Tusk zaznaczył, że działania Polski i Szwecji są prowadzone z myślą o długofalowym pokoju i stabilności. W praktyce chodzi nie tylko o zwiększanie liczby uzbrojenia, ale też o stworzenie takiej architektury bezpieczeństwa, która ograniczy ryzyko kryzysów i pozwoli szybciej reagować na niebezpieczne incydenty w regionie. Władysław Kosiniak-Kamysz mówił z kolei o wspólnej odpowiedzialności za budowę nowej architektury bezpieczeństwa dla Bałtyku i NATO. W tle tych deklaracji znajduje się również wejście Szwecji do NATO, które znacząco zmieniło układ sił w północnej części Europy i wzmocniło możliwości wspólnych działań sojuszniczych.

„Robimy to wszystko także dla naszych dzieci i wnuków, aby nasz region, nasze państwa, Morze Bałtyckie były obszarem pokoju, bezpieczeństwa, a nie tak jak bywa dzisiaj, obszarem niepokoju i zagrożeń”

Donald Tusk, Premier

„Razem ze Szwecją jesteśmy odpowiedzialni za budowę nowej architektury bezpieczeństwa dla Morza Bałtyckiego i NATO”

Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej

„Relacje między Polską i Szwecją są najlepsze w całej historii. Są one głębsze i silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jesteśmy sojusznikami w NATO, partnerami strategicznymi w Unii Europejskiej, sąsiadami na Morzu Bałtyckim”

Ulf Kristersson, Premier Królestwa Szwecji

Z punktu widzenia mieszkańców nadbałtyckiego regionu i całego kraju to ważne, bo bezpieczeństwo przestało być pojęciem abstrakcyjnym. Dotyczy ono dziś ochrony portów, infrastruktury przesyłowej, kabli, transportu morskiego i stabilności dostaw. Gdy rządy mówią o przeciwdziałaniu prowokacjom czy flocie cieni, w praktyce odnoszą się do zagrożeń, które mogą wpływać na ceny, ciągłość dostaw i funkcjonowanie gospodarki. Wspólna ocena zagrożeń przez Polskę i Szwecję obejmuje także dalsze wsparcie Ukrainy wobec rosyjskiej agresji, co pokazuje, że bezpieczeństwo Bałtyku jest postrzegane jako część szerszej sytuacji w Europie.

Nie tylko zakup, ale też współpraca przemysłowa

Ważnym elementem całego porozumienia jest to, że program „Orka” ma być początkiem długofalowej współpracy przemysłowej między Polską i Szwecją, a nie wyłącznie jednorazowym kontraktem na dostawę sprzętu. Strona polska podkreśla, że rozwój krajowego przemysłu obronnego pozostaje jednym z priorytetów, a współpraca ze Szwecją ma stać się impulsem do wzmacniania własnych zdolności produkcyjnych i technologicznych. To szczególnie istotne dla pracowników branży zbrojeniowej, zaplecza technicznego i firm, które mogą zostać włączone w łańcuch dostaw, serwisu czy obsługi nowego sprzętu. Dla obywateli oznacza to, że część korzyści z tak dużego programu może wracać do gospodarki w postaci nowych kompetencji, zamówień i miejsc pracy.

Wzajemność współpracy ma być widoczna także po stronie szwedzkiej. Podkreślono, że obok polskiego zakupu okrętów podwodnych Szwecja pozyska okręt ratowniczy i zestawy Piorun. Taki układ ma potwierdzać, że relacje między oboma państwami opierają się na równorzędnym partnerstwie, a nie na prostym modelu kupujący–sprzedający. Premier Donald Tusk zapowiedział, że ambitny projekt „Orka” ma być jedynie etapem, a nie końcem współpracy. To ważna zapowiedź, bo w świecie nowoczesnej obronności samo dostarczenie sprzętu to dopiero początek - później liczy się jego utrzymanie, modernizacja, szkolenia i zaplecze technologiczne.

„To dzień historyczny. To duży kamień milowy - 3 szwedzkie łodzie podwodne A26 staną się własnością Polski. To bardzo duże przedsięwzięcie. Mówimy o 50 miliardach szwedzkich koron, jak to wszystko się połączy”

Ulf Kristersson, Premier Królestwa Szwecji

„Mamy ambitne plany, żeby ten wielki projekt „Orka” był zaledwie etapem, a nie finałem naszej współpracy”

Donald Tusk, Premier

„To nie są proste zakupy w jedną czy drugą stronę, ale autentyczna, prawdziwie partnerska współpraca z korzyścią dla obu przemysłów”

Donald Tusk, Premier

W konsultacjach uczestniczyli ministrowie odpowiedzialni nie tylko za obronę i sprawy zagraniczne, ale także za finanse, kulturę i dziedzictwo narodowe oraz infrastrukturę. To pokazuje, że rozmowy miały szeroki charakter i dotyczyły całokształtu relacji między państwami. Spotkanie odbyło się w ramach odnowionego Partnerstwa Strategicznego podpisanego w Harpsund w listopadzie 2024 roku. Dla opinii publicznej najważniejsze pozostaje jednak to, że po latach zapowiedzi i analiz program „Orka” wszedł w fazę realnej realizacji, a bezpieczeństwo Morza Bałtyckiego stało się jednym z głównych pól współpracy Polski i Szwecji.